Untitled Document

Hoje é Domingo, 05 de Setembro de 2010.
26 Elul, 5770.

Untitled Document
LATINITAS

Lexicon Recentis:

PARVVM VERBORVM NOVATORVM LÉXICVM [1]

O latim é considerado por muitos uma língua morta, mas isso não é verdadeiro se considerarmos os freqüentes esforços que são realizados para a adaptação dessa riquíssima língua aos tempos correntes. A lista a seguir apresenta palavras que especialistas do Vaticano criaram para representar invenções, significados, conceitos e expressões que não existiam no Latim falado durante o Império Romano. Esta lista vem sendo criada desde 530 D.C., data da suposta morte do latim, e prossegue sendo realizada até hoje.

 

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V X Z

 

A

abat-jour: umbráculum lámpadis
abuso: intemperántia; immódicus usus
acidente: casus (na estrada: viárius)
adiantamento: antecessus (-us)
aculturação: alienae culturae indúctio
água de colonia: odoramentum Coloniense
água gaseificada: aqua gásio medicata
água mineral: aqua medicata
água potável: aqua salubri potu
água benta: aqua lustralis
acrobata: funámbulus (-i)
aeródromo: aërinávium portus
aeronauta: aërius viator
aeronave: aëria navis
afetuosidade: amabílitas
africanista: Africanarum rerum studiosus
agente bancário: curator nummulárius
agente comercial: curator negotiorum
agência de viagem: itínerum procuratrix (-tricis)
acupuntura: acupunctura
árvore de Natal: arbor natalícia
albricoque: malum Armeníacum
anexo: adiunctum (folium)
alpinista: oríbates; móntium lustrator
altruista: aliorum studiosus
ambiente: locus (-i); res externa; circumiacéntia (-ium)
ambiente artístico: artíficum ámbitus
ambiente doméstico: domésticus convictus
amnésia: memóriae amíssio
antipasto: gustátio; promulsis (-idis)
apartheid: segregátio nigritarum
apartamento: diæta
a priori: ex antecapto iudício
ambulância: árcera automatária
administração: domus effectória
alvoroço: clamor ingens
almoço: prandículum
açougue: taberna carnária
amêndoa: amýgdalum
ascensorista: anábathrum onerárium
alfaiate: vestífica
auto-controle: sui moderátio
alto-falante: locutor
anfitriã: vectorum adiutrix; aëria ministratrix
arranha-céu: caeliscálpium

B

baby-sitter: infantária (-ae)
bambù: harundo Índica
banco: argentária
bar: thermopólium (-ii)
barman: tabernae potóriae minister
basket-ball: follis canistrique ludus
bazar: variarum mércium empórium
best seller: liber máxime divénditus
bebida: bibítio (-onis); pótio; potus
bidet: ovata pelvis
binóculos: telescópium geminatum
biscoito: crústulum
bisteca: caro costalis assa
breu: amara pótio
blitz: incúrsio fulmínea
bomba: pyróbolus; pyróbolum
bujão: vas gasárium
Bolsa: crumina (crumena); pera; marsúpium
bolsa tira-colo: sector zonárius
bem-humorado: homo festivive
buzina: sonorus autocineti index
bacalhau: asellus
bicicleta: bírota montana
bola,balão: follis (-is); harpastum; sphaera
batata frita: glóbulus solanianus
barbeador: tonsórius culter
banho de escaldo: bálnei caldárium
bifurcação suburbana: velócior via
bonde: públicus currus eléctricus
bombeiro: siphonárius

C

Cachemira: lanítium Casmiriense
café: cafaeum; pótio cafaeária; taberna cafaeária
cafeteira: cucumella cafaeária
calculadora: machínula calculatória
camping: campus tentórius
campo de fugitivos: campus exceptórius
campo esportivo: campus pedeludiárius
casino: aleatórium
caverna: subterránea cella argentária
cimento: lithocolla (-ae)
central eletrônica: electrónica sedes
check-up: totius córporis inspéctio
cherry: válida pótio cerásina
ciabatta: doméstica crépida
chocolate: socolata; socolatae pótio
cliché: chalcotýpia (-ae)
club: consociátio; otiosum sodalícium
computador: instrumentum computatórium
concorrência: aemulátio mercatória
confeito: sácchari amýgdalum
contador: calculator (-oris)
cowboy: armentárius
cavalheiro: ínteger vir
camarão: cámmarus
câimbra: contráctio (-onis)
cigano: hamaxóbius (Hispanus); Aegyptanus
compromisso: munus
carnaval: horti públici oblectatórii
chinelo: sólea; crépida
carteira de motorista: diploma vehículo automatário ducendo
cinzeiro: vásculum cinerárium
carteiro: tabellárius
contador: ratiocinator
chantagem: violenta exáctio
casa de repouso: hospítium; sanativa custódia
casa de campo: hospitíolum montanum
cena: irae effúsio
cientificismo: scientialis rátio
cadeira: reclinável séllula reclinis
cinto ajustável: sella plicátilis
choque: collapsus gravis
cigarro: fístula nicotiana
charuto: bacillum nicotianum
croqui: brevis áctio cómica
camelô: vénditor clandestinus
corrida: extrema accelerátio
chá: theana pótio
cobertor térmico: strágulum calefactórium
cheque de viagem: mandatum nummárium periegéticum
consórcio: societatum bonis gignendis impérium
Cigano: hamaxóbius
café descafeinado: cafaeária pótio sine cafaeino
cédula: suffrágium decretórium
Cheque: mandatum nummárium
carcereiro: cruciator (-oris)

D

dancing: ludus saltatórius
datilógrafo: machínulae scriptóriae peritus
democracia: índoles democrática
difamatório: calumniosus
desodorante: foetoris delumentum
depressão: ánimi imminútio
descarrilamento: hamaxóstichi exorbitátio
detonador: apparatus displosivus
ditador: imperiosum edictum
discoteca: taberna discothecária
desocupado: invite otiosus
doce: crustum; crústulum; placenta
drink: pótio alcohólica
droga: medicamentum stupefactivum
drogaria: taberna aromatária
duquesa: ducissa; ducis uxor
debutante: tiro (-onis)
desconto: annonae laxátio
desconto: prétii deminútio
deslize: schédula emptória
desafio: provocátio
deslizamento de terra: terrae lapsus

E

eclipse: deféctio (lunae vel solis)
edelweis: leontopódium alpinum
efervescente: bullans; fervens
egoísmo: nímius amor sui
egoísta: sui cómmodi studiosus
eletricidade: eléctrica vis
exibicionismo: ostentátio (-onis)
espírito, mente: ingénii vigor
enoteca: vinorum taberna
emirado: phylárchia
encantamento: fáscinum
endereço: inscríptio cursualis
engenheiro: doctor machinárius
entrevista: collóquium percontativum
esferográfica: sphaerígraphum (-i)
encrenqueiro: molestiarum fictor
estacionar: vehiculorum státio
errata: typográphicum mendum
economia [ciência]: nummáriae rei disciplina
estande: tabernáculum exhibitórium
estoque: cúmulus mércium
escamoso: tesserarum vénditor iniquus
espaçonave: navis sideralis

F

fábrica: domus fabricatória; ergastérium
fans: admiratores studiosíssimi
farmaceutico: pharmacopola
ferrovia: ferrívia
ferry-boat: navis traiectória
fósforo: flammífera ássula
filantropia: humánitas (-atis)
filmoteca: pellicularum cinematographicarum theca
flert: amor levis
forno elétrico: fornácula eléctrica
fraque: tunícula caudata
frigorífero: armárium frigidárium
full-time: munus pleni témporis
foguete: rádius ígnifer
fumaça: fumus et nébula
fim de semana: éxiens hebdómada
folder turístico: chártula periegética
fita adesiva: táenia glutinosa

G

garfo: fúrcula
gabinete: latrina (-ae); ministrorum consílium
gaffe: áctio incauta et incállida
gang: praedatória manus
gangster: gregalis latro
gas: gásium (-ii)
água gaseificada: gasiosa pótio
gâteau: placenta farta
geleira: glaciata moles
gim: pótio iunípera
Gol: retis violátio
golf: thorax láneus manicatus
gôndola: cýmbula
gerente: procurator (artíficum, cantorum, ...)
guarda-chuva: umbella; umbráculum
guarda-sol: umbráculum
greve: operistítium; cessátio ab ópere
guisado: caro minutatim dissecta
global: indumentum bracatum
gang: armada globus armatorum
guarda roupa: véstium sustentáculum

H

habitat: naturalis sedes
habitué: frequentator (-oris)
hall: amplum deversórii átrium
hangar: receptáculum aërinávium
haxixe: hasisum
hidalgo: nóbilis Hispanus
high-life: élegans vita; láuta vivendi rátio
humor: festívitas; urbani sales
húmus: fundamentum (rei spiritualis, culturalis, socialis)
higiene: valetúdinis tuendae ars
horário comercial: hora negotiosa
horario legal: hora legítima
hospedaria: hospitíolum
hemorragia: sánguinis detráctio
humanista: ártium liberálium cultor
humorista: festivus homo
heroína: heroinum (-i)
heliporto: aëriportus helicopterorum

I

idealismo: exemplaris dígnitas
idiota: homo hebes
imigrar: ádvena
improvisado: extemporalis (-e)
inauguração: dedicátio (-onis)
inação: inértia
inconsciencia: teméritas
interesse: ánimi atténtio
intoxicação: venenosa condício
impressão fotografica: impréssio photográphica
incursão: incúrsio aërináutica (... subitánea publicorum custodum)
interior: intérior régio
impedimento: impedimentum
internação: valetudinárium diurnum

J

jazz: iazensis música
jeep: autocinetum locis iniquis aptum
jato: aërinavis celérrima
jumbo: capacíssima aërinavis
jaqueta: tunícula manicata; iacca, iaccilla
jornal: diárium; ephémeris; acta diurna
jeans: bracae línteae caerúleae

K

kamikaze: voluntárius sui interemptor
karatê: oppugnátio inermis Iapónica

L

lady: Ánglica múlier conspícua
lambrusco: acre vinum Aemilianum
framboesa: fragum Idaeum; rubus Idaeus
lanterna: lucérnula
lasanha: láganum
laser: instrumentum laséricum
líder: factionis princeps
leitmotiv: melos perductórium
alavanca: vectis (-is)
livraria: taberna librária
limonada: pótio cítrea
locomotiva: currus tractórius; máchina vectória
laranja: malum Sinense dulce
laranja: citrum grande
limpeza étnica: purgátio géntica
loja: taberna

M

macarrão: pasta tubulata
milho: máiza
malária: malus aër; morbus palustris
manga: mangífera Índica
marajà: Índicus régulus
mercado: multigéneris taberna
marsala: vinum Lilybaetanum
mazurca: saltátio Polónica
megalomania: effrenata glóriae appeténtia
menu: escarum index
mercado negro: mercatura clandestina
merlot: vinum rubrum Burdigalense
minigolf: pilamálleus minutus
mini-saia: tunícula mínima
metralhadora: polýbolum
mortadela: murtatum
motel: deversórium autocinéticum
moto: birótula automatária
mergulhador: urinator (oris)
macarrão: tubulati pastilli
massa folhada: crústulum
multidão: stipátio tumultuosa
marca registrada: ergastérii nota
mala: vídulus
molusco: cónchula decussata
mochila: saccíperum dorsuale
marmelada, geléia: frúctuum liquamen
maço de notas: charta nummária
mormaço: áëris crassitudo

N

naïf: ingénuus; nativa simplicitate pictus
narcótico: sopor artificiosus
navegação espacial: sideralis navigátio
neofascismo: renovatus fascálium motus
news look: nova se gerendi et vestiendi rátio
night-club: taberna nocturna
nylon: matéria plástica nailonensis
negócio: negótium

O

óculos: perspicillum
odontologista: médicus dentárius
ônibus: laophorium; autocinetum laóphorum
oncoterapia: tumorum curationes
ONU: Unitarum Nationum Coetus
operação bancária: negótium argentárium
operação cirúrgica: séctio chirúrgica
ourives: áurifex (-icis)
otomano: Túrcicus léctulus
overdose: immódica medicamenti stupefactivi iniéctio
obstáculo: impedimentum
omelete: ovorum intrita

P

paletó: superindumentum
Pão espanhol: dulcis panis Hispánicus
pão d'ouro: panis áureus
panettone: Mediolanensis placenta
panforte: Senensis placenta
padaria: sedes fornáriae exercendae
pára-quedista: miles decíduus
pára-quedas: umbrella descensória
passe-partout, chave mestra: communis clavis
pelúcia: densus mollisque villus
pensão: a munéribus vacátio
percentual: centésima (pars)
pericolosidade: condício periculosa
pesca: malum Pérsicum
pesca de abril: ludificátio Calendarum Aprílium
peseta: nummus Hispanus
pintaroxo: eríthacus
pianoforte: clavicýmbalum (-i)
pombo correio: columba internúntia
piquenique: cénula subdivalis
pizza: placenta compressa; placéntula
pizzaria: taberna salsária
planície: strágula laculata
playboy: iúvenis voluptárius
poncho, manta: páenula Americana
pipocas: máizae grana tosta (pl.)
porta-sabão: theca saponária
porta-valores: nummorum gestator
Porto [vinho]: vinum Portucalense
privacidade: vita privata
prognose: praeiudicatus morbi cursus
perspectiva: prospectus; iudicandi rátio
próstata: urethrae glándula
protesto: reclamátio
psicólogo: humani ánimi investigator
pub bar: pública potória taberna
publicitário: scriptorum vulgator
ponche: cálida alcohólica pótio
punk: punkianæ catervæ ássecla
purè: pultícula tuberosa
porta-moeda: theca nummária
prejuízo: detrimento affectus
parada: iussum sistendi
pára-brisa: vitritersórium
portinhola: fenestella orbiculata
petição: postulátio
pichação: figura gráphio exarata
pudim: scriblita Anglica
panela: úrceus (-i)
passagem: aérea téssera viária
proprietário: cubiculorum locator

Q

quadro clínico: morbi descriptio
quarentena: segregátio quadraginta dierum
questionário: percontationum index
quiz: aenigma (-atis)
quociente: quotus
quadro-negro: tábula litterária

R

radar: radioëléctricum instrumentum detectórium
radio: radiophónium
radioamador: radiophóniæ operator voluptárius
radio entrevista: radiophónica percontátio
radiotelevisão: radiotelehórasis
raio laser: rádius laséricus
ragù: ius cárneum
rally: autocinetorum certamen
rancho: práedium rei pecuáriæ curandæ
racismo: (ódium) phyléticum
recioto: Veronense vinum
referendum: ad pópulum provocátio
refrão (ritornello): intercalaris versus
restaurante: taberna refectória
redes viárias: viárius intextus
retrovisor: spéculum retroscópicum
recibo de retorno: perlatæ epístulæ núntius
reciclagem: pecúniæ male partæ collocátio
ricotta: cáseus secundárius
reembolso: pecúniæ reddítio
remunerativo: quæstuosus (-a, -um)
refresco: convivíolum
resgate: prétium (pro redemptione)
rodeio: spectáculum equestre
rotisserrie: assorum taberna
roleta: rótula (lúdicra)
rugby: ludus follis ovati
rum: rhómium; sícera náutica
reservatório: conceptáculum
Rush: tempus máximæ frequéntiæ
relógio de água: horológium aquátile
resfriado: cápitis gravedo; pituíta (laborare)
reunião: conventus (-us)
roupa de banho: subligáculum balneare
reporter: chronógraphus (-i)
realização: efféctio

S

sabotagem: occulta evérsio
saco de dormir: saccipérium dorsuale
safari: Africana venátio
salame: tomáculum
salsicha: botellus (-i)
salgadinho: crústulum sale conditum
sangría: pótio mixta Hispánica
ski (competição): nartátio (-onis)
skiador: nartator (-oris)
scotch: víschium Scóticum; taeníola glutinativa
sedativo: medicamentum mitigatórium
sedentario: sellulárius
shampoo: capitilávium
short: brevíssimæ bracæ
sumário: parvum subligáculum
slogan: sententíola praeconialis
snack bar: thermopólium potórium et gustatórium
snobe: homo affectatus
solidariedade: consociata voluntas
souvenir: memoriale (-is)
spaghetti: pasta vermiculata
esporte: lúdicra córporis exercitátio
spot: intercalatum laudativum núntium
spray: liquor nubilógenus
staff: cooperatorum coetus
strudel: pomorum placenta
simpósio: doctorum virorum conventus
sala de chá: conclave theárium
sujeira urbana: cívica mundítia
sopão: sorbítio compósita
salada de fruta: poma conditiva
salada: lactuca; acetária; ólera; herbæ
saia: cástula; gunna, gunnella
sorvete: gélida sorbítio
sobremesa: secunda mensa; prándii appendix
saca-rolhas: extráculum
sala de jantar: cenáculum
suburbio: subúrbium (-ii)

T

tabaco: tabacum; nicotiana herba
tabú: sacra interdíctio; sollemne interdictum
tailleur: vestis bipertita
tangente: largítio quaestuosa
tomada: abséntium vicárius
taxi: autocinetum meritórium
telejornal: relátio televisífica
telefonema: telephónicum collóquium
telenovela: fábula televisífica
terrorista: tromócrates (-ae)
teste: experimentum
timer: instrumentum témpori praestituendo
tocai: Hungáricum vinum
tour: circúitus (-us)
trafego: viarum frequéntia
trem: hamaxóstichus
turista: periegetes (-ae)
travessura: iuvenile erratum
torneira: epitónion (-ii)
tomate: lycopérsicum
trança: mánuum fulcimen
taverna: éxedra
toca-fita: máchina echóica
tesoura: forfex (-icis)
tesoura: forficulæ
toalha: manutérgium

U

ultra: extremarum pártium ássecla

V

valor: prétium; virtus; auctóritas; praestántia
valsa: chorea Vindobonensis
vermut: absinthiatum
vice-presidente: propraeses
vip: amplíssimus vir
vodka: válida pótio Slávica
vácuo: deminútio subitánea áëris
vagão-leito: currus dormitórius
vagão-restaurante: currus cenatórius
vencimento: dies praestitutus

X

xícara: pocillum
xarope: mulso conditus

Z

zoo-safari: venátio Africana.

[1] Verba novata magnam partem depromuntur ex operoso ópere cui títulus Léxicon Recentis Latinitatis cura et stúdio Óperis Fundati «Latínitas» ante áliquot annos foras dato.